یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۶ الأحد ٤ المحرّم ١٤٣٩ Sunday, September 24, 2017
تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۳۰ ۰۳:۴۸ |   :کد خبر  ۴۲۴۶۰۷
  سرویس:
جامعه پزشکی / دانش

طرح نوزادان مهندسی شده در کمیته‌ آکادمی ملی علوم آمریکا؛
کلید خوردن پروژه "سرباز آینده" ارتش آمریکا/ نوزادان دستکاری شده ژنتیکی با فناوری ویرایش ژن

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات بیولوژی مولکولی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، در مقاله خود درباره بروز تهدیدی جدید در آینده نوشت: دانشمندان در حال توسعه فناوری‌های نسل نوین دستکاری ژنتیکی برای نسل آینده نوزادان جهت پیشگیری از برخی بیماری‌های خطرناک و خاص هستند اما این فناوری به احتمال زیاد منجر به فاجعه‌ای همانند محصولات کشاورزی تراریخته، در آینده خواهد شد.

پروفسور علی کرمی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات بیولوژی مولکولی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، مقاله خود را در زمینه " نوزادان تراریخته (دستکاری شده ژنتیکی) آری یا خیر؟" به خبرگزاری سینا ارائه داد.

 

بنیانگذار انجمن بیوتکنولوژی ایران، در مقاله‌ی خود می‌نویسد: دانشمندان در حال توسعه فناوری‌های نسل نوین دستکاری ژنتیکی برای نسل آینده نوزادان جهت پیشگیری از برخی بیماری‌های خطرناک و خاص هستند، آیا باید این کار قبل از آنکه دیر شود متوقف شود یا باید اجازه دهیم ادامه یابد؟

 

هفته گذشته یک کمیته علمی در آمریکا، طرح نوزادان دستکاری ژنتیکی شده را برای جلوگیری از بیماری‌های جدی و خطرناک پیشنهاد کرد (1).

 

در این طرح که توسط آکادمی ملی علوم آمریکا ارائه شده، پیشنهاد استفاده از این فناوری در موارد خاص و بیماری‌های خطرناک مطرح شده است؛ البته تا تصویب و نهایی شدن راه طولانی در پیش دارد؛ اما قطعا به دلیل منافع تجاری این پیشنهاد جهت کلینیک‌های نازایی خصوصی و کُمپانی‌های خصوصی باید بسیار احتیاط کرد که منافع تجاری آینده بشر را به مخاطره نیاندازد چیزی که در محصولات تراریخته کشاورزی رُخ داد.

 

 

 تصویر یک جنین در مراحل اولیه در زیر میکروسکوپ در یک آزمایشگاه لقاح داخل رحمی یا IVF

 

مقدمه :

توسعه دانش بشری در حوزه  فناوری‌های زیستی، سلولی، مولکولی و کشف و شناسایی ساختار ژنومی موجودات مختلف و شناسایی نقشه ژنی انسان سبب رشد سریع کاربردهای آن در عرصه‌های مختلف پیشگیری، تشخیص و ساخت داروها و واکسن‌های جدید و نوترکیب و درمان‌های نوین مانند ژن درمانی و سلول‌های بنیادی و شبیه سازی موجودات مختلف شده است. (2)

 

 فناوری مهندسی ژنتیک یا نوترکیبی ژن نیز به شدت در حال توسعه است و از نسل اول دستکاری ژنتیکی در سالهای 1970 اینک به نسل‌های نوین فناوری های ویرایش ژن وارد شده‌ایم که دقت و ظرافت کار را بسیار افزایش داده و خطرات کاهش پیدا کرده است.

 

هر چند تاکنون براساس توافقات صورت گرفته دستکاری ژنی در حیوانات برای شبیه سازی موجودات مجاز بوده اما در انسان دستکاری ژنتیکی در سلول‌های سوماتیک یا غیر جنسی مجاز بوده و دستکاری ژنتیکی سلول‌های جنسی و جنینی به دلیل انتقال وراثت به نسل بعد و خطرات احتمالی آن ممنوع بوده و هیچ آزمایشگاهی حق دستکاری ژنتیکی سلول‌های تخمک و اسپرم و سلول‌های جنینی را برای اهداف پیشگیری و درمانی در انسان نداشته و از نظر اخلاقی، حقوقی، ایمنی اجازه این کار داده نمی‌شد مگر فقط در عرصه تحقیقات آن هم بصورت کنترل شده.

 

 

اما با مطرح شدن ورود فناوری‌های نوین دستکاری ژنی نسل نوین مانند ویرایش موسوم به CRISPR که  4 سال پیش کشف شد دانشمندان طرح دستکاری ژنی جنین و سلول‌های جنسی برای اهداف خاص را مجددا مطرح کرده‌اند.

 

در هفته گذشته خبری شوکه کننده از کمیته‌ای در آکادمی ملی علوم آمریکا  منتشر شد که نوزادان مهندسی شده را در پیش خواهیم داشت که در موارد خاص بیماری‌های خطرناک از این فناوری ویرایش ژن برای پیشگیری از تولد نوزادان با بیماری‌های خطرناک در آنها استفاده خواهد شد.

 

بر اساس گزارش 216 صفحه‌ای که هفته پیش منتشر شد که توسط 22 نفر از دانشمندان معروف این رشته تهیه شده است.

 

 روی جلد مجله معتبر دانشگاه MIT درباره دستکاری ژنتیکی انسان و فواید و خطرات آن

 

طرح دستکاری ژنتیکی سلول‌های جنسی برای پیشگیری از تولد نوزادان با بیماری‌های خطرناک دارای جنبه های اخلاقی، ایمنی، حقوقی و اخلاقی بسیاری است و باید بطور جدی و همه جانبه قبل از عملی شدن آن مورد بحث قرار گیرد چون اجازه چنین کاری در ابتدا شاید برای موارد بسیار خاص باشد اما وقتی شروع شد قطعا دیگر جلو آن را نمی‌توان گرفت و با توسعه آن در جهان ممکن است منجر به فاجعه شود؛ چیزی که در مورد محصولات تراریخته کشاورزی پس از 20 سال از توسعه آن ایجاد شده است و حال چگونه می‌توان جلو این فاجعه گسترده را گرفت؟

 

البته در گزارش کمیته نیز به این نگرانی‌ها اشاره شده و ذکر شده که شاید سالها وقت لازم باشد تا این روش بطور عملی در فرآیند اصلاح ژنتیکی نوزادان خاص استفاده شود.

 

در همین گزارش نیز به شدت خطوط قرمز خطرات استفاده از این فناوری و استفاده در شرایط و موارد کاملا خاص و کنترل شده اشاره شده چون می‌دانند توسعه و خارج شدن از کنترل این فناوری نسل بشریت را تهدید خواهد کرد.

 

این گزارش و طرح استفاده از مهندسی ژنتیک در دستکاری ژنی سلول‌های جنسی و جنینی که البته باید به تایید مراکز مربوطه برسد قطعا با چالش‌های جدی مخالفت مردم و روسای کلیساها و روحانیون و ادیان مختلف مواجه است زیرا مردم همچنانکه به شدت مخالف محصولات دستکاری شده ژنتیکی کشاورزی یا تراریخته هستند قطعا و بسیار بیشتر با دستکاری ژنی نوزادان مخالفت خواهند کرد.

 

آیا ما اجازه داریم ژن‌های نسل‌های آینده را دستکاری کنیم؟

دستکاری ژنتیکی سلول‌های جنسی و یا جنینی قبلا در قوانین امریکا و اروپا و سایر کشورها و سازمان‌های بین المللی ممنوع اعلام شده است و سازمان غذا و داروی آمریکا اجازه چنین دستکاری نمی‌دهد و تا سال 2015 نیز طرح چنین موضوعی فقط در حد پیشنهاد و بحث بوده و هرگز اجازه آن داده نشده است.

 

براساس قوانین موجود اجازه دستکاری ژنتیکی جنین و سلول های جنسی فعلا داده نخواهد شد؛ اما گزارش آکادمی ملی علوم آمریکا پیشنهاد می‌کند در موارد بسیار خاص اجازه این کار داده شود با هدف جلوگیری از تولد نوزادان با بیماری‌های بسیار خطرناک مثلا زوج هایی که در هر دو اختلال ژنتیکی تالاسمی وجود دارد و قطعا فرزند آنان مبتلا به تالاسمی خواهد شد و تنها زمانی می‌توانند نوزاد سالم داشته باشند که ژن معیوب در همان سلول‌های اولیه اسپرم و تخمک یا سلول‌های اولیه جنینی با روش ویرایش ژن اصلاح شود.

 

این موارد بسیار نادر است که هم پدر و هم مادر هر دو دارای اختلال ژن تالاسمی غالب باشند بنابراین موارد استفاده دستکاری ژنی بسیار محدود خواهد بود.

 

این استدلال آکادمی با این روش قابل اصلاح است که اگر غربالگری بیماری توسعه یابد و همچنین زوج‌ها قبل از ازدواج مشاوره ژنتیک و آزمایش شوند از وقوع چنین اتفاقاتی جلوگیری خواهد شد و شاید نیازی به استفاده از دستکاری ژنی نباشد.

 

این اکادمی تلاش دارد یک قانون با اجماع جهانی برای کسب مجوز ویرایش ژنی در سلول‌های جنینی و جنسی در موارد خاص را پیگیری و تصویب کند.

 

این گزارش سعی دارد با طرح این ادعا که در حال حاضر نیز در سطح تحقیقاتی در چین، سوئد و انگلیس ویرایش ژن در جنین‌های انسانی در حال انجام است تا توانمندی‌ها و کاربردهای آینده آن شناسایی شود پس زمان آزمایش در موارد بیماری‌های نادر رسیده است.

 

این گزارش خود مطرح می‌کند که کاربردهایی از این فناوری برای اصلاح نوزادان و یا نوزادان مهندسی شده یا به زبان عامه "کودکان ترایخته" برای مشخصات فیزیکی، قد بلند، رنگ پوست و چشم و هوش بالا و سایر ویژگی‌هایی که در داستان‌های تخیلی نوشته می‌شود در حیطه کنونی مطرح نیست.

 

 اما این سئوال مطرح است که آیا صدور مجوز برای دستکاری ژنی سلول‌های جنسی و جنینی برای بیماری‌های خطرناک راه را برای سوءاستفاده و توسعه به عرصه‌های خطرناک دستکاری ژنتیکی انسان و مسایلی چون پروژه سرباز آینده ارتش آمریکا با ویژگی‌ها و توانمندی‌های خاص و کاربردهای نظامی و غیر قانونی باز نخواهد کرد؟

 

البته خیلی از دانشمندان مانند اریک لندر سرپرست موسسه براد در کمبریج Broad Institute in Cambridge که در توسعه فناوری ویرایش ژن کریسپر کار کرده معتقد است اگر ما نمی‌توانیم عواقب کار را کنترل و مشخص کنیم از اینجا به کجا خواهد رسید و چه عواقبی خواهد داشت پس بهتر است اصلا این کار را انجام ندهیم .

 

او ادامه می‌دهد مشخص نیست این نوع سیاست‌ها و مجوزهای لیز و لغزنده چگونه می‌خواهد اجرا و کنترل و نظارت شود مانند سلاح های هسته ای که با اینهمه معاهده و مقررات و نظارت به وضعیت کنونی تهدید کننده رسیده است.

 

لندر می‌گوید موسسه ما با اینکه ده‌ها ثبت اختراع در فناوری ویرایش ژن کریسپر دارد که مجوز استفاده آن در کمپانی‌های بیوتکنولوژی را دارد با ایده دستکاری ژنی سلول‌های جنسی موافق نیست و از این فناوری در این عرصه استفاده نمی‌کند.

 

هر چند فناوری ژن درمانی سالهاست در حال اجراست و چالشی خیلی سخت را نداشته است و فناوری ویرایش ژن می‌تواند به توسعه آن در حوزه درمان بیماری‌های خاص مانند دیستروفی عضلانی و سرطان در بالغین کمک کند البته توجه شود که در ژن درمانی سلول‌های سوماتیک یا غیر جنسی استفاده می‌شود و تاثیری در نسل‌های آینده ندارد و به همین دلیل مخالفت جدی نشده است اما دستکاری سلول‌های جنسی و یا جنینی موضوعی بسیار جدی و چالش برانگیز است چون به نسل‌های آینده منتقل خواهد شد.

 

با تجربه‌های تلخ عجله در استفاده از فناوری های نوین و عدم توان نظارت و کنترل و مهار آن که سبب توسعه آنها در حوزه های خطرناک هسته ای، رادیولوژیک، شیمیایی، بیولوژیک، تراریخته و غیره شده است آیا بهتر نیست تامل بیشتری کنیم و عجله نکنیم.

 

در این گزارش به مواردی اشاره شده که از حد و مرزهای پیشنهاد شده قبلی برای پیشگیری از تولد نوزادان با بیماری های سخت فراتر می‌رود و نگران کننده است .

 

مثلا ذکر شده که از این فناوری می‌توان همچنین برای اصلاح نژاد نوزادان چنان استفاده کرد چیزی مانند واکسن و انسان‌هایی ساخته شوند که حساسیت کمتری به بیماری‌های عفونی خطرناک و ایدز و سرطان داشته باشند؟؟

 

به عنوان مثال افرادی با ژن‌های خاصی موسوم به ApoE کمتر مبتلا به بیماری آلزایمر می‌شوند بنابر این با اضافه کردن این ژن به جنین‌ها نسل آینده می توان از ابتلا آنها به این بیماری در بزرگسالی جلوگیری کرد؟؟

 

التا چارو از بخش اخلاق زیستی دانشگاه ویسکانسین که نایب رئیس این کمیته که گزارش را نوشته است می‌گوید: ما پیشگیری را نوعی اصلاح  نژاد نمی‌دانیم اما اینکه این کار انجام شود یا نه به مسئولین صدور مجوز بستگی دارد و جالب است که او می‌گوید ما عمدا لیست بیماری‌هایی که با این روش می‌توان مانع ایجاد آن شد را نیاورده‌ایم تا مجوز دهنده آزاد در انتخاب باشد.

 

کنترل و نظارت بر فناوری‌های نوین بسیار دشوار است و هرچه فناوری‌ها پیشرفت می‌کنند این نظارت‌ها سخت‌تر  و سخت‌تر می‌شود.

 

یک نگرانی این است که محققین در کشورهایی که قوانین و نظارت در آنها بسیار آسان‌تر است و یا اصلا وجود ندارد بروند و از این فناوری سوء استفاده کنند و آن وقت جهان با فاجعه روبرو خواهد بود.

 

متاسفانه در حال حاضر چنین اتفاقی در فناوری مشابهی به نام انتقال میتوکندری در سلول‌های تخمک در حال وقوع است.

 

سال گذشته یک پزشک متخصص نازایی در کلینیک  خود این روش را در  یک زن آمریکایی مکزیکی استفاده کرد.

 

بسیاری از گزارش‌های دانشگاهی به قفسه کتابخانه‌ها سپرده شده و فقط توسط دانشمندان مطالعه و بایگانی می‌شود اما این گزارش آکادمی علوم آمریکا به گفته "جرج انا" متخصص اخلاق زیستی در دانشگاه بوستون توان یک بمب سیاسی انفجاری را دارد زیرا این گزارش به نحوی نوشته شده که از حق والدین جهت داشتن فرزند سالم دفاع می‌کند و بدیهی است آنان استفاده از این فناوری را حق خود خواهند دانست و این سبب چالش در جامعه خواهد شد .

 

اما به نظر ما اگر به این والدین اطلاعات دقیقی از عواقب فرزندان و نسل آینده آنان نیز داده شود تا بیشتر احتیاط کنند همان فقدان و انکار اطلاعاتی که به مردم درباره عواقب دستکاری ژنتیکی با دانش و فناوری قدیمی محصولات تراریخته کشاورزی به کشاورزان و مردم داده نشد و حال شاهد فاجعه چالش جدی در جامعه هستیم که مشخص شده این محصولات برای سلامت انسان و حیوانات و محیط زیست ناایمن است.

 

حال با تجربه تلخی که در مورد محصولات تراریخته پس از 20 سال از کشت گسترده آن حاصل شده است  باید قبل از اینکه این فناوری در عرصه عمل برای سلول‌های جنسی و جنینی انسان استفاده شود باید تمام جوانب ایمنی، سلامت، خطرات، عواقب دراز مدت و آسیب های احتمالی آن به دقت ارزیابی شود . (9)

 

و البته بدیهی است پس از این بررسی‌ها باید جنبه های مثبت آن نیز مد نظر قرار گیرد، قبل از آنکه بطور کامل به آن نه گفته شود.

 

باید توجه کرد که علم و فناوری‌ها فی نفسه خوب اند و بد و شر نیستند و قضاوتی ندارند بلکه استفاده از آنها و نیات و سطح دانش ما از فواید و مضرات دراز مدت آنهاست که سبب خطرات فناوری می‌شود.

 

تمام علوم و فناوری‌ها ابزارهایی در اختیار بشر هستند جهت کشف و شهود و شناخت و ارتقا سطح زندگی و آسایش و رفاه و سلامت و این انسان‌ها هستند که یا با دانش کم و ناآگاهانه و عجولانه از علوم و فناوری‌ها برای مقاصد تجاری و یا حتی خیرخواهانه اما با دانش ناقص استفاده می‌کنند بدون آنکه بدانند در آینده چه پیش خواهد آمد.

 

با توجه به اینکه دانش دیگر مرزی ندارد و دانشمندان و نخبگان جمهوری اسلامی ایران ارتباطات بین المللی گسترده‌ای دارند و هر فناوری که در جهان توسعه یابد خیلی زود به کشور وارد شده و دانشمندان ما شروع به توسعه آن در آزمایشگاه‌ها و کلینیک‌های نازایی و پزشکی می‌کنند و باید اعتراف کنیم سیستم قوانین و  کنترل و نظارت و مجوزدهی و بررسی در کمیته‌های اخلاقی، زیستی، حقوقی این نوع تحقیقات در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و کلینیک‌های دولتی و خصوصی توسعه یافته و دقیق نیست همچنان که شاهد بوده‌ایم چگونه برخی بدون کسب مجوز بذرهای تراریخته را 20 سال پیش با فناوری کهنه و ناقص آن زمان به مزارع بردند و کشت کردند و هم اکنون نیز در حال توسعه آن هستند و به دلیل ضعف قانونی، نظارتی و صدور مجوز دارند به کار خود ادامه می‌دهند پس از کجا باید اطمینان حاصل کرد این فناوری در سالهای آینده در مراکز تحقیقاتی و پزشکی و نازایی کشور توسعه نیابد؟

 

دقت داشته باشیم که آکادمی علوم آمریکا همان موسسه ایست که به شدت از محصولات تراریخته کشاورزی دفاع کرده و متاسفانه به شدت تحت تاثیر سرمایه داران و تاجران و کمپانی‌های تراریخته است و مراقب باشیم که نظرات آنها نمی‌تواند برای ما ملاک عمل باشد. (8)

 

پس بهتر و عاقلانه‌تر است تا خطرات احتمالی این نوع فناوری‌های نوظهور مشخص نشده است و همچنانکه که تاکنون دستکاری ژنی سلول‌های جنینی و جنسی ممنوع بوده است این نوع بحث‌ها در محیط‌های علمی و دانشگاهی بطور جدی از نظر جنبه های ایمنی زیستی، امنیت زیستی، اخلاق زیستی، اخلاق پزشکی و جنبه های حقوقی و اخلاقی بطور جدی مورد بحث و تحقیق قرار گیرد و در حوزه تحقیقاتی و آزمایشگاهی دانشمندان کشور در اخذ دانش و فناوری‌های نوین لحظه‌ای غفلت نکنند تا در حوزه علم و فناوری دچار عقب ماندگی نشویم اما از نظر کاربرد فعلا دست نگه داشته شود تا اطمینان لازم کسب شود.

 

لازم به ذکر است پروفسور علی کرمی برای مقاله خود با عنوان "نوزادان تراریخته (دستکاری شده ژنتیکی)؟ آری یا خیر؟" از منابع ذیل استفاده کرده است:

 

  1. U.S. Panel Endorses Designer Babies to Avoid Serious Disease Genetically modified children could be acceptable in narrow circumstances, according to National Academy of Sciences.  by Antonio Regalado  February 14, 2017  https://www.technologyreview.com/s/603633/us-panel-endorses-designer-babies-to-avoid-serious-disease/

 

  1. Engineering the Perfect Baby. Scientists are developing ways to edit the DNA of tomorrow’s children. Should they stop before it’s too late? by Antonio RegaladoMarch 5, 2015. https://www.technologyreview.com/s/535661/engineering-the-perfect-baby/

 

  1. Designer babies: an ethical horror waiting to happen?  Guardian  8 January 2017.  https://www.theguardian.com/science/2017/jan/08/designer-babies-ethical-horror-waiting-to-happen.

 

  1. Paul K.noepfler. The ethical dilemma of designer babies Jan 2017 . http://www.ted.com/talks/paul_knoepfler_the_ethical_dilemma_of_designer_babies/transcript?language=en

 

  1. UK bioethicists eye designer babies and CRISPR cows. Heidi Ledford 30 September 2016. http://www.nature.com/news/uk-bioethicists-eye-designer-babies-and-crispr-cows-1.20713?WT.feed_name=subjects_gene-therapy

 

  1. CRISPR gene-editing tested in a person for the first time. David Cyranoski.  15 November 2016.  http://www.nature.com/news/crispr-gene-editing-tested-in-a-person-for-the-first-time-1.20988.

 

  1. Liang, P et al, CRISPR/Cas9-mediated gene editing in human tripronuclear zygotes . protein & Cell Volume 6, Issue 5, pp 363–372. https://link.springer.com/article/10.1007/s13238-015-0153-5

 

  1. Genetically Engineered Crops: Experiences and Prospects at the National Academy of Sciences . report was released Tuesday, May 17 . https://nas-sites.org/ge-crops/

 

  1. Broken Promises of Genetically Modified Crops . By KARL RUSSELL and DANNY HAKIM . OCT. 29, 2016. https://www.nytimes.com/interactive/2016/10/30/business/gmo-crops-pesticides.html?_r=0

 

 

انتهای پیام/

 

دانلود فایل مرتبط با خبر :
Share
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی :(اختیاری)پست الکترونیک :(اختیاری)
نظر شما :    
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۴ + ۱ ارسال
424607
کم تحرکی از عوامل ابتلا به افسردگی فصلی/"نوردرمانی" راهکار درمان افسردگی در فصل پاییز
سالی نو برای تحصیل علم و اخلاق/ دانشگاهیان سنگ بنای پیشرفت و ترقی جوامع هستند
۲۰ تا ۲۵ درصد افراد جامعه درگیر این اختلالات چربی خون هستند
کنگره امسال گامی در مسیر پذیرش برد علمی پریودنتولوژی ایران در جهان است
نشانه‌های کودک آزاری که والدین باید جدی بگیرند
مضرات مصرف الكل بر رانندگي/ وجود قوانين بسيار سختگيرانه براي راننده مصرف کننده الكل در دنیا
افزایش وزن کودکان ایرانی/والدین از اصرار به زیاد غذا خوردن کودکان خودداری کنند
حدود ۷۰۰ هزار نفر بیمار مبتلا به آلزایمر در کشور/ درمان قطعی آلزایمر وجود ندارد
اجرای اشتباه طرح تحول نظام سلامت/ دستکاری کتاب ارزش گذاری خدمات با شعارهای دولت همخوانی ندارد
پرهیز از خرید کفش سایز بزرگ‌تر برای دانش آموزان/ آغاز سال تحصیلی با رعایت نکات سلامت محور
حدود ۱۳.۵ درصد مردم ایران دچار افسردگی/ درمان چندمحوری در اختلالات روانپزشکی
ایجاد سند ملی دمانس در کشور/ هزینه دمانس و آلزایمر در جهان به یک تریلیون دلار می‌رسد
تعبیه ۷۰ ایستگاه سنجش آنلاین آلودگی دکل‌های مخابراتی به زودی در شهر تهران/٤٨ درصد دانش آموزان روزانه مسواك نمى‌زنند
زنان مراقب اضافه وزن در دوران بارداری باشند
ضرورت ترویج مفاهيم جديد در حوزه سلامت دهان و دندان
پیوندها آرشیو تماس با ما درباره ما